Áhættustjórnun

Þróun áhættuþátta í rekstri Landsbankans var jákvæð á árinu 2025 og staða bankans sterk í árslok. Mælikvarðar áhættuvilja voru almennt innan samþykktra marka sem endurspeglar trausta áhættustjórnun og styrkan viðnámsþrótt bankans. Innleiðing Evrópuregluverksins CRR III gekk samkvæmt áætlun og unnið var að innleiðingu reglugerðar um stafrænan rekstrarlegan viðnámsþrótt fyrir fjármálageirann (DORA). 

Efnahagsumhverfið á Íslandi var krefjandi. Verðbólga var yfir markmiði Seðlabanka Íslands, vextir héldust háir og vísbendingar eru um hægari hagvöxt og vaxandi atvinnuleysi. Umsvif á húsnæðismarkaði drógust saman og raunverð húsnæðis lækkaði lítillega yfir árið. Eldvirkni á Reykjanesskaga minnkaði miðað við fyrra ár sem dró úr neikvæðum áhrifum á viðskiptavini í og við Grindavík, þótt óvissa vegna jarðfræðilegrar þróunar sé enn til staðar. 

Áhættustefna Landsbankans 

Landsbankinn hefur sett sér áhættustefnu í þeim tilgangi að setja umgjörð um áhættustjórnun og áhættuvilja bankans, sem er undirstaða langtímaarðsemi og stöðugleika. Stefna bankans tekur líka til innleiðingar á áhættumenningu, áhættureglna og stjórnskipulags sem skilgreinir ábyrgð og eftirfylgni við áhættustjórnun. Markmið stefnunnar er að stuðla að skilvirkri stjórnun áhættu í rekstri bankans og takmarka hana við ásættanleg mörk. 

Allir mikilvægustu áhættuþættir í starfsemi bankans eru skilgreindir, metnir og mældir, hvort sem þeir eru fjárhagslegir eða ófjárhagslegir. Mikilvægustu áhættuþættir bankans eru útlánaáhætta, markaðsáhætta, lausafjáráhætta, samþjöppunaráhætta, rekstraráhætta, viðskiptaáhætta, lagaleg áhætta, orðsporsáhætta, háttsemisáhætta, hlítingaráhætta, upplýsingaöryggisáhætta, gagnaáhætta, líkanaáhætta og sjálfbærniáhætta. 

Innra stjórnskipulag Landsbankans lýsir ákvörðunarferli um helstu áhættuþætti, heimildum til ákvarðana- og áhættutöku, eftirfylgni og eftirliti bankaráðs, bankastjóra og einstakra nefnda bankans. 

Bankaráð samþykkir áhættuvilja sem endurspeglar áhættustefnu bankans og er stjórntæki til að stýra áhættutöku auk þess að skilgreina markmið um einstaka áhættuþætti og heildaráhættu í starfsemi bankans. Áhættuviljinn er endurskoðaður að lágmarki árlega. Megináhættumælikvarðar bankans koma fram hér að neðan en auk þeirra leggur bankinn mat á og mælir ýmsa aðra áhættuþætti sem styðja við áhættustjórnun og ákvarðanatöku. 

Áhættumælingar og áhættuþættir 

Áhættumælingar og mat bankans á mikilvægustu áhættuþáttum er almennt jákvætt og allir helstu áhættumælikvarðar voru í samræmi við markmið áhættuvilja í árslok 2025. Vanskil í útlánasafni bankans eru áfram í lágmarki, fjármögnun bankans er traust og lausafjár- og eiginfjárstaða bankans er sterk. 

Sem fyrr er útlánaáhætta umfangsmesta áhætta bankans, en hún nemur 91,3% af áhættugrunni. Útlán til viðskiptavina jukust um 77 ma.kr. á árinu 2025 sem jafngildir 4% útlánavexti. Útlánavöxtur var drifinn áfram af útlánum til fasteignafélaga og byggingarstarfsemi en útlán til einstaklinga stóðu í stað. Þrátt fyrir viðvarandi verðbólgu, hátt vaxtastig og aðrar áskoranir í hagkerfinu hafa vanskil í lánasafninu ekki aukist að ráði. Hófleg skuldahlutföll fyrirtækja og einstaklinga ásamt vexti ráðstöfunartekna skýra eflaust þessa stöðu.  

Næst umfangsmesta áhættan í rekstri bankans er rekstraráhætta, en þar undir falla fjölmargir áhættuþættir. Ein megináhersla bankans hefur verið að verja viðskiptavini fyrir netárásum sem eru áfram vaxandi ógn. Bankinn hefur uppfyllt ISO 27001 vottun um upplýsingaöryggi í rúm 15 ár og er vottunin, ásamt fræðslu um upplýsingaöryggi til starfsfólks og viðskiptavina, ein af meginstoðum varna bankans þegar kemur að netöryggi.  

Sterk áhættumenning er hornsteinn í starfsemi bankans og rík áhersla lögð á fræðslu, samskipti og skilvirka upplýsingagjöf um áhættu sem styður við góða áhættumenningu.  

Fjárhagsleg staða Landsbankans í árslok er góð. Í lok árs var eiginfjárhlutfall bankans 24,8% sem er vel yfir gildandi eiginfjárkröfum (20,4%). Bankinn býr yfir sterkum eiginfjár- og lausafjárhlutföllum og er vel í stakk búinn til að mæta væntri og óvæntri áhættu í framtíðinni. 

Mat er lagt á áhættuþætti í rekstri bankans með ýmsum mælikvörðum, eftir umfangi þeirra og eðli, og mælikvarðarnir mynda grunn fyrir áhættumörk, greiningu áhættuþátta, upplýsingagjöf og stjórnun áhættu. Sameiginleg mæling allra áhættuþátta er innra mat bankans á eiginfjárþörf sem ætlað er að mæta óvæntu tapi í rekstri bankans. Á árinu 2025 voru niðurstöður eigin mats bankans á eiginfjárþörf lægri en eiginfjárkröfur bankans. 

Mat á sjálfbærniáhættu 

Bankinn hefur innleitt mat og stjórnun sjálfbærniáhættu í áhættuumgjörð bankans. Sjálfbærniáhætta felur í sér áhættu vegna umhverfismála, félagslegra þátta og stjórnarhátta (UFS-þátta). Innleiðingin felur m.a. í sér sérstakt mat á sjálfbærniáhættu við lánveitingar til stærri fyrirtækja.  

Virkt innra eftirlit 

Virkt innra eftirlit er einn af hornsteinum öflugrar áhættustjórnunar og er ætlað að stuðla að því að bankinn starfi í samræmi við áhættustefnu og áhættuvilja. 

Innra eftirlit er ferli sem er mótað af stjórnendum og starfsfólki bankans og felur í sér allar þær aðgerðir sem gripið er til með það að markmiði að styðja við, stjórna, takmarka eða vakta tiltekna starfsemi og styðja þannig bankann í að ná settum markmiðum. 

Þá leggur Landsbankinn áherslu á góð og uppbyggjandi samskipti og samstarf við eftirlitsaðila ásamt réttri og tímanlegri upplýsingagjöf til þeirra. 

Áhættumælikvarðar í áhættuvilja Landsbankans 

Megináhættumælikvarðar bankans koma fram hér að neðan en auk þeirra leggur bankinn mat á og mælir ýmsa aðra áhættuþætti sem styðja við áhættustjórnun og ákvörðunartöku.